William Whewell's Moral Philosophy

Bu makalenin konusunu 19. yüzyıl Britanya’sının en önemli entelektüel figürlerinden birisi olan William Whewell’in ahlaki gelişim ideali oluşturmaktadır. Whewell’e göre ahlak bir idealini ifade eder. ideali, sonunda gerçek mutluluğun bulunduğu, insan yaşamı boyunca devam eden süreçtir. Çünkü yaşadığımız her an daha erdemli, iyi olma imkânımız vardır. Ona insanın görevi, bu gerçekleştirmektir. idealinin altında ahlak, bilim ve dini birbirleriyle uyumlu olacak şekilde rasyonel sistem içerisinde araya getirme motivasyonu yatar. motivasyonun kaynağı ise o dönemde muhalifleri faydacı düşünürlerin özellikle de John Stuart Mill’in sezgici ahlaka yönelttiği gayri rasyonellik tutarsızlık eleştirileridir. üç alanı tutarlı hale getirmenin yolu olarak Whewell, tıpkı dinde olduğu gibi bilimi teolojik temele dayandırmakta görür. Buna evrenin yaratıcısı Tanrı, hem doğayı insanların eylemlerini düzenleyecek belirli ilkeler vaz etmiştir. Burada bilime düşen görev ilkeleri keşfetmektir. nedenle temelde keşif sürecini ahlakın temel ilkelerinin ancak sezgisel bilinebileceğini savunur. geleneği değerlendirilmesinin nedeni kabulüdür. Fakat ilkelerin bilinme aşaması, herhangi süreci etmez. kavrayan yeti akıldır. Vicdan aklın yargılarını onaylayan yetidir. Ancak sisteminde vicdan, akıldan ayrı olmaktan ziyade yönüne tekabül Böylelikle vicdanı ilkelerini kabul düşünürlerinden ayrılır. vicdan rehberidir fakat vicdanın yargıları zaman yanılabilir. sürekli akıl tarafından kontrol edilip geliştirilmesi gerekir. İşte temellendirdiği nokta da burasıdır. insana görev, vicdanını geliştirip tüm üstün kurala uygun getirmektir. gelişime Ahlaki gelişimde yüksek iyi, ödev erdem kavramları son derece önemlidir. kural Tanrı iradesini Tanrı’nın emirlerine itaat etme yükümlülüğü ödev, ödevi yerine getirmek erdeme karşılık gelir. ödevin ihlali anlamda emrinin ihlalidir. Ödevi getirmemek, iradesine karşı gelmektir. Dinî bağlamda bu, günaha tek başına gerçekleştiremeyeceğini Bunun nedeni, sınırlı yapısıdır. akıl, süreçte vahyin yardımına ihtiyaç duyar. sisteminin zeminini muhafaza edebilmek için vahiy karşısında akla, vahyedilmiş din akla dayanan doğal dine öncelik verir. yine tamamlaması yardımını zorunlu Hatta öyle ki etmeyen, vahye inanmayan kişilerin kınanması gerektiğini söyler. ona ulaşamayacağı verilebilecek bilgilerle tamamlanabilecektir. noktada kadar ileri gider İsa Mesih’in yeryüzüne inişinden önce hiçbir tekamülünü tamamlayamadığını sürer. gerekçe dönemlerde olmamasını gösterir. iddiasının kendi rasyonelliğini etkileyip etkilemediği tartışma alanını Kanaatimizce yardımı olmaksızın tamamlanamayacağı şeklindeki yaklaşımı, teorisinin tamamen ortadan kaldırmasa bile ciddi biçimde tartışmalı getirmektedir.